યમુનાષ્ટક એક પવિત્ર સ્તોત્ર છે જે યમુના દેવીની સ્તુતિમાં રચાયું છે. આ સ્તોત્રના રચયિતા શ્રી વલ્લભાચાર્યજી છે, જેમણે પૃષ્ઠિમાર્કના સ્થાપક તરીકે યમુનાજીને માતૃરૂપે પૂજ્યાં છે. અહીં શ્રી યમુનાષ્ટક લખાણ તમને ગુજરાતીમાં મળી જશે.
યમુનાષ્ટકમાં યમુના માતાની મહિમા, તેમના રૂપ, ગુણ, અને ભક્તોની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ કરવાની ક્ષમતા વિશે સુંદર વર્ણન છે. આ સ્ત્રોતનો પાઠ કરવાથી આત્માને ઊંડાણ પૂર્વક શાંતિનો અનુભવ થાય છે.
Yamunashtak Gujarati Lyrics
યમુનાષ્ટક
શ્લોક ૧
નમામિ યમુનામહં સકલ સિદ્ધિ હેતું મુદા
મુરારિ પદ પંકજ સ્ફ઼્ઉરદમન્દ રેણુત્કટામ |
તટસ્થ નવ કાનન પ્રકટમોદ પુષ્પામ્બુના
સુરાસુરસુપૂજિત સ્મરપિતુઃ શ્રિયં બિભ્રતીમ ||૧||
શ્લોક 2
કલિન્દ ગિરિ મસ્તકે પતદમન્દપૂરોજ્જ્વલા
વિલાસગમનોલ્લસત્પ્રકટગણ્ડ્શૈલોન્ન્તા |
સઘોષગતિ દન્તુરા સમધિરૂઢદોલોત્તમા
મુકુન્દરતિવર્દ્ધિની જયતિ પદ્મબન્ધોઃ સુતા ||૨||
શ્લોક 3
ભુવં ભુવનપાવનીમધિગતામનેકસ્વનૈઃ
પ્રિયાભિરિવ સેવિતાં શુકમયૂરહંસાદિભિઃ |
તરંગભુજકંકણ પ્રકટમુક્તિકાવાકુકા-
નિતન્બતટસુન્દરીં નમત કૃષ્ણ્તુર્યપ્રિયામ ||૩||
શ્લોક 4
અનન્તગુણ ભૂષિતે શિવવિરંચિદેવસ્તુતે
ઘનાઘનનિભે સદા ધ્રુવપરાશરાભીષ્ટદે |
વિશુદ્ધ મથુરાતટે સકલગોપગોપીવૃતે
કૃપાજલધિસંશ્રિતે મમ મનઃ સુખં ભાવય ||૪||
યયા ચરણપદ્મજા મુરરિપોઃ પ્રિયં ભાવુકા
સમાગમનતો ભવત્સકલસિદ્ધિદા સેવતામ |
શ્લોક 5
તયા સહ્શતામિયાત્કમલજા સપત્નીવય-
હરિપ્રિયકલિન્દયા મનસિ મે સદા સ્થીયતામ ||૫||
શ્લોક 6
નમોસ્તુ યમુને સદા તવ ચરિત્ર મત્યદ્ભુતં
ન જાતુ યમયાતના ભવતિ તે પયઃ પાનતઃ |
યમોપિ ભગિનીસુતાન કથમુહન્તિ દુષ્ટાનપિ
પ્રિયો ભવતિ સેવનાત્તવ હરેર્યથા ગોપિકાઃ ||૬||
શ્લોક 7
મમાસ્તુ તવ સન્નિધૌ તનુનવત્વમેતાવતા
ન દુર્લભતમારતિર્મુરરિપૌ મુકુન્દપ્રિયે |
અતોસ્તુ તવ લાલના સુરધુની પરં સુંગમા-
ત્તવૈવ ભુવિ કીર્તિતા ન તુ કદાપિ પુષ્ટિસ્થિતૈઃ ||૭||
શ્લોક 8
સ્તુતિ તવ કરોતિ કઃ કમલજાસપત્નિ પ્રિયે
હરેર્યદનુસેવયા ભવતિ સૌખ્યમામોક્ષતઃ |
ઇયં તવ કથાધિકા સકલ ગોપિકા સંગમ-
સ્મરશ્રમજલાણુભિઃ સકલ ગાત્રજૈઃ સંગમઃ ||૮||
શ્લોક 9
તવાષ્ટકમિદં મુદા પઠતિ સૂરસૂતે સદા
સમસ્તદુરિતક્ષયો ભવતિ વૈ મુકુન્દે રતિઃ |
તયા સકલસિદ્ધયો મુરરિપુશ્ચ સન્તુષ્યતિ
સ્વભાવવિજયો ભવેત વદતિ વલ્લભઃ શ્રી હરેઃ ||૯||
|| ઇતિ શ્રી વલ્લભાચાર્ય વિરચિતં યમુનાષ્ટકં સમ્પૂર્ણમ |
🕉️ યમુનાષ્ટક વિશે 🕉️
અવિશિષ્ટ ભક્તિમાર્ગ એટલે કે પૃષ્ઠિમાર્કમાં “શ્રી યમુનાષ્ટક” એક અત્યંત પવિત્ર અને મર્યાદિત સ્તોત્ર છે, જેને પદ્ધતિપૂર્વક રોજ પાઠ કરવામાં આવે છે. યમુનાજી પૃષ્ઠિમાર્કમાં માત્ર નદી નહીં પરંતુ માતૃસ્વરૂપ દેવીઓ તરીકે પૂજાય છે.
યમુનાષ્ટકનો અર્થ
યમુનાજી માત્ર નદિ નથી, પણ એક દેવીઅવતાર છે, જેમના સ્નાનથી પાપોનો નાશ થાય છે અને ભક્તિનો માર્ગ સરળ બને છે. યમુનાષ્ટકના પાઠ દ્વારા ભક્તને શ્રીકૃષ્ણના ચરણોમાં અનન્ય ભક્તિ મળે છે.
મુખ્ય વિગતો
- યમુનાજી શ્રી કૃષ્ણની અતિ પ્રિય નદી છે.
- યમુનાજીનું જળ પાવન અને પાપહારી માનવામાં આવે છે.
- ભક્તો માટે યમુનાજી મોક્ષદાયિ અને કલ્યાણકારી છે.
- યમુનાજી ગોપીઓ અને શ્રી કૃષ્ણના લીલા સ્થળોની સાક્ષી છે.
મૂળ ઉદ્દેશ
આ સ્તોત્રના પાઠથી ભક્તને શુદ્ધ ચિત્ત, પાપવિનાશ અને શ્રીકૃષ્ણના ચરણોમાં સ્થિર ભક્તિ મળે છે. પૃષ્ઠિમાર્કમાં દૈનિક યમુનાષ્ટકના પાઠનું વિશેષ મહત્વ છે.
રચયિતા: શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજી (ઈ.સ. 1479–1531)
- શ્રી વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુજી પૃષ્ઠિમાર્કના સ્થાપક છે.
- યમુનાષ્ટક તેમની રચનામાંથી સૌથી પાવન સ્તોત્રો પૈકી એક છે.
શ્રી યમુનાષ્ટકનું મહત્વ
- યમુનાજીનું આ સ્તોત્ર 8 શ્લોકોનો સમૂહ છે (આઠ = અષ્ટક)
- યમુનાજીની કૃપાથી ભક્તને પાપવિનાશ, ભક્તિમાં વૃદ્ધિ અને ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની અનુકંપા પ્રાપ્ત થાય છે.
- દૈનિક પાઠથી જીવનમાં પવિત્રતા અને શાંતિ અનુભવાય છે.
યમુનાજીનું પૃષ્ઠિમાર્કમાં સ્થાન
- યમુનાજી એ વ્રજભૂમિની જીવનદાયિ નદી છે
- શ્રીકૃષ્ણે પોતાના બાળપણ અને યુવાનાવસ્થાની અનેક લીલાઓ યમુનાતટે કરી છે.
- યમુનાજી ભગવાનની “અંતર્યામી શક્તિ” તરીકે પણ પૂજાય છે.
- યમુનાજીને “મુક્તિદાયિ”, “પાપહારી”, અને “ભક્તવત્સલા” ગણવામાં આવે છે.
યમુનાષ્ટકના શ્લોકોનો સાર
- યમુનાજી પાપ વિનાશક અને મુક્તિદાયિ છે.
- યમુનાજી શ્રીકૃષ્ણની લીલાઓ કરનારી છે.
- તેમનામાં સ્નાનથી પાપ દૂર થાય છે.
- યમુનાજી ત્રિવેણી સંગમમાં જન્મેલી અને પવિત્રતા વધારનારી છે.
- કલિયુગના દોષો દૂર કરનારી છે.
- યમુનાજીનું સ્વરૂપ શોભાયમય અને આનંદદાયિ છે.
- યમુનાજી શ્રી કૃષ્ણની ગોપીઓ સાથેની લીલાઓની સાક્ષી છે.
- જે ભક્ત શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠ કરે છે તેને શ્રીકૃષ્ણ અને યમુનાજી બંને પ્રસન્ન થાય છે.
પાઠની પદ્ધતિ અને નિયમો
- દિવસની શરૂઆતમાં અથવા યમુનાજી તટે પુષ્પ અર્પણ કરતી વખતે પાઠ કરવો.
- પૃષ્ઠિમાર્કના ભક્તો માટે દૈનિક યમુનાષ્ટકનો પાઠ અનિવાર્ય છે.
- ભક્તિ, શ્રદ્ધા અને ચિત્તની શુદ્ધિથી પાઠ કરવો.
ફળશ્રુતિ (અર્થ)
“યમુનાષ્ટકમેતદ્યઃ પઠેન્નિત્યં સમાહિતઃ ।
મુકુંદપ્રિતિમાપ્નોતિ યમુનાપ્રીતિમેવ ચ ॥”
અર્થ: જે ભક્ત શ્રદ્ધાપૂર્વક યમુનાષ્ટકનો દૈનિક પાઠ કરે છે, તેને શ્રીમુખુંદ (શ્રીકૃષ્ણ) તથા યમુનાજી બંનેની કૃપા મળે છે.
પ્રેરણા અને ભક્તિભાવ
- યમુનાષ્ટક માત્ર સ્તોત્ર નથી, તે ભક્તિને જીવંત બનાવે છે.
- તે ભક્તને ભગવાનના સ્વરૂપમાં લીન થવાનું શાસ્ત્રિય માર્ગ આપે છે.
- યમુનાજી માધુર્યભક્તિના મુખ્ય સ્તંભ છે.
50+ શ્રદ્ધાંજલિ અને પુણ્યતિથિ મેસેજ/સંદેશ
આશા કરુ છુ શ્રી યમુનાષ્ટક લખાણ ગુજરાતીમાં અને તેના વિશેની તમામ માહિતીને સારી રીતે સમજાવી શકી છુ. પોસ્ટ પસંદ આવી હોય તો અન્ય લોકો સુધી પણ જરૂર પહોંચાડો.
